Platforum nummer 50
december 2008

Van de bestuurstafel

Doelstellingen Stichting Platform Nederlandse Folklore: het verbeteren van het imago van de Nederlandse Folklore vooral op het gebied van de dans- en dansmuziek en het verbreiden van de kennis op kostuumgebied.
Wij willen het organiseren van activiteiten stimuleren en door publiciteit activiteiten en ontwikkelingen op het gebied van de Nederlandse Folklore bekend maken.
Voor nadere informatie kunnen geÔnteresseerden terecht bij:
Marion Seeman (voorzitter): tel. 020-6373024,
Max van Hofweegen (secretaris): tel. 040-2263334,
E-mail:  platformnederlands@hetnet.nl
Website:  www.steigan.net/pnf

De veertiende dans- en ontmoetingsdag  1 november 2008 in Leeuwarden.

In 1994 organiseerde het Platform Nederlandse Folklore de eerste ontmoetingsdag tussen groepen afkomstig uit de volksdans en traditioneel dansende groepen afkomstig uit de Federatie van Folkloristische Groepen. Het doel was en is elkaar te leren kennen en te waarderen.
De jubilerende Ljouwerter Skotsploech was gastheer, kon aan een prachtige locatie komen, met parkeermogelijkheid en vlak bij het station. Zijn we eens begonnen met deelname van drie groepen, dit keer waren zes groepen aanwezig. Nevofoon was er met een ruim aanbod van volksdansmuziek, -beschrijvingen en schoenen.
Het middagprogramma begon met een optreden van de twee Skotsploechen. Eerst bracht de Tjonger skotsploech de Jan Pierewiet en de Slaapmuts, daarna de jubilerende Ljouwerter skotsploech, met begeleiding van hetzelfde orkest. Na een uiteenzetting over de prachtig verzorgde Friese kostuums danste men de twee dansen nogmaals gezamenlijk. Als geheel een mooi optreden en een leuke vondst: 2 groepen met dezelfde dansen, die samen een verassend effect gaven.
Hierna kwam Yduna, een demonstratiegroep met internationaal repertoire, men werkt met choreografieŽn maar heeft geen orkest. De groep maakt soms gebruik van het orkest FerdivedŻnsje. Men heeft duidelijk ervaring met optredens en bracht een terugblik van enkele eeuwen tot een moderne jumpdans. Een Italiaans paar bracht een renaissance dans begeleid door een luitspeler. Zeer sierlijk voor een groepje in Nederlandse drachten en op klompen, dat aan de zijkant zat. Hierna namen deze het over en brachten een serie dansen, stevig gechoreografeerd en kostuums die voor de buitenstaander er als Nederlands uit zullen zien. Het werd op klompen gedanst en ook al wist men af en toe de ritmische effecten van klompen leuk te gebruiken, het leek een poging om te bevestigen dat Nederlandse dansen niet sierlijk zijn. Het lompe klompengebeuren werd afgerond door twee tieners, die op modern sportschoeisel een stukje pittige jumpen lieten zien. Als geheel: vondst was leuk, de dansen en kostuums vielen wat tegen.
Het Hoogeland, de Groningse groep van deze middag had zich gekleed in de Groninger werkdracht. Duidelijk minder rijk, geen hoofdijzers. Wel weer veel rokken. De vijf paren dansten onder begeleiding van een accordeonist, die in het midden van de kring stond. Ook hier werd de slaapmuts gebracht, maar weer een op een andere manier. Leuk was dat de accordeonist af en toe een beetje begon mee te dansen!. Volgens mijn bescheiden mening was de Tivifi (waar is mijn wijf) een dans die wel wat effecten had die men uit de internationale danswereld had overgenomen.  Jammer dat dit soort dansen worden uitgevoerd door wat oudere mensen, zijn er nu echt niet jongelui te vinden die mee willen doen? De “Oethoezer” kermis was de Groningse variatie van de Almelose kermis.
Drente was vertegenwoordigd door Trianthella. Een groep van alleen vrouwen en ook hier helaas geen orkest. Op ingeblikte muziek van Madlot bracht men leuke variaties op enkele dansen, zoals de Hakketone, Hopsa, IJswals en Boerenschots. Men had Marker kostuums aan, enerzijds leuk dat er zoveel vlechten onder de mutsjes uitkwamen, anderzijds waren de kostuums duidelijk gemaakt om te kunnen dansen. Men had leuke variaties op de dansfiguren en klapfiguren.
De middag werd afgesloten door de Lebbenbruggedansers uit Borculo. In overleg met de zaal werd de toelichting in het dialect gegeven. Hier hadden we een groep die echt uit de streek kwam waar men vroeger op klompen danste! Een zeer grote groep van mensen met veel enthousiasme maar al op leeftijd. Leuk was het verschil in de werkdracht van de dansers en de zondagse dracht van de spreekster. Als geheel bracht men op in de volksdanswereld bekende melodieŽn dansen met een andere naam zoals Prusen Herman en Sneeuwwals.

Na een heerlijk Chinees buffet begon de avond met een gezamenlijk optreden van de twee Skotsploechen. De vrolijke choreografie “Winternocht” (“Winterplezier”) begint met een IJspolka, gevolgd door aanstekelijk gezang, een heuse schaatswedstrijd, weer gezang en een ijswals als afsluiting. Tussendoor werd op het toneel koek en sopie uitgedeeld, waar iedereen zichtbaar van genoot.
Daarna volgde Trianthella met de choreografie “Vrouwen in Drenthe”. Een verrassend rustig begin: de eerste Nederlandse choreografie die begint met drie slapende vrouwen op de grond. Acht danseressen in de eenvoudige dracht van pacht- en keuterboerinnen op de Drentse zandgrond van rond 1900 beelden daarin een dag uit hun leven uit. Vanaf het opstaan, via het werken op het erf en het naar de markt gaan tot aan de afsluiting met een feestelijke avond. De choreografie werd gemaakt door Elske Hoen. Zij gebruikte hiervoor de traditioneel Nederlandse muziek van de Groningse groep TŲrf, de Wageningse groep Folkcorn en de Friese groep Irolt.Aan het slot van hun optreden laten zij Het Hoogeland vanaf de zijkant instromen, dansen een paar rondes met elkaar e n gaan gezamenlijk af.
Vervolgens komt Het Hoogeland weer op en heeft zo de voorstelling vloeiend overgenomen, een leuke vondst van dansmeester Jan van der Meulen. Verder ging men met een boksdans, met veel humor gebracht maar jammer dat de twee mannen voor zo’n stoeipartij wat aan de oude kant waren, want dit hoort bij pubers. Voorts een aantal folkloristische dansen met mij onbekende namen zoals o.a. “Dunder in’t hooi” en “Naar de kermis in Oethoezen” (Almelose Kermis). Tussendoor nog een stukje kostuumpresentatie.
Vanaf de zijkant vloeide Yduna in en met de dansers uit beide groepen om en om ging men na enkele rondjes op het podium gezamenlijk af en had Yduna het podium.
Onder begeleiding van het voortreffelijke orkest FerdivedŻnsje danste men verder een aantal oerhollandse dansen als Gort met stroop, Riepe gerste, Boanopstekker etc. Door een heel aantal jongere dansers werd er in stevig tempo gedanst en, heel leuk, de muziek was hier en daar heel modern gearrangeerd. Aan het eind vloeide de Lebbenbruggedansers in en het leeftijdsverschil, gaf af en toe tot wat tempo probleempjes. De dans eindigde met alle dansers in rijen achter op het podium, Yduna kwam naar voren quasi om applaus te halen, maar nee men sprong van het toch vrij hoge podium af en gaf daarmee de bŁhne vrij voor de BorculoŽrs. Ook dit weer een leuke vondst.
Als laatste groep opende men met een lied over het schone Borculo en dansten daarna dansen als de Voorjaarsbode, Mazurka, Zunneblomme en Almelose Kermis. Aan het einde van dit eerste deel van de avond waren er enkele cadeautjes en dank voor de jubilerende Ljouwerter Skotsploech.

In een korte pauze werd de zaal omgebouwd tot dansvloer zodat er het laatste anderhalf uur door alle deelnemers en publiek gedanst kon worden onder begeleiding van FerdivedŻnsje en de muzikanten van de overige groepen. Jan van der Meulen kreeg als eerste dansleider iedereen op de vloer met een goed geredigeerde polonaise, waarna de dansleiders van alle groepen om beurten een dans uitlegden en aanleerden. Ondanks de grote kring mensen lukte dat, met hier en daar een beetje inschikken, prima.

Tegen elven hebben de voorzitters van de Ljouwerter skotsploech en het Platform Nederlandse Folklore een dankwoordje uitgesproken aan alle dansers, dansleiders, muzikanten voor hun deelname, aan alle vrijwilligers van de Ljouwerters voor hun werk en aan het Nederlands Centrum voor Volkscultuur voor hun financiŽle steun. Uit het publiek kwam een spontaan dankwoordje van Elsche Korf waarin zij haar waardering uitsprak voor  alle deelnemers en memoreerde dat bij deze succesvolle samenwerking tussen Federatiegroepen en anderszins Nederlands dansende groepen het voormalige “Oorijzeren gordijn” definitief geopend is. Wij van het Platform hopen dat, want om die reden zijn wij ooit opgericht.
Deze dag heeft hopelijk weer een bijdrage geleverd aan de onderlinge waardering van beoefenaren van Nederlandse folklore. Dit soort dagen worden door het Platform georganiseerd om vertegenwoordigers van de verschillende stromingen in Nederland naar elkaar te laten kijken, van elkaar te laten leren en meer respect en waardering voor elkaar te krijgen. De schrijvers dezes hebben de indruk dat dit deze dag goed gelukt is.

Max van Hofweegen, Leo van der Heijden, Hans van Buuren

Activiteiten

10 januari, Utrecht
Nederlands Danshuis Pieremachochel. De dansgroepen Maroesjka uit Heeze,
’t Duivelspaard uit Alkmaar en Pieremachochel uit Utrecht zullen deze avonden elk dansen aanleren uit hun repertoire. Adres: Buurthuis ’t Bokkie, Elandplein 25 te Utrecht,
Tijd: 20.00 uur, Toegang: 6 euro, Info: Reinier: 030-2897366,
e-mail: info@dansgroeppieremachochel.nl, www.dansgroeppieremachochel.nl

17 januari, Ospel
Danshuis Nederlands Zuid. Een avond met Nederlandse volksdansen, onder leiding van ervaren dansleiding met begeleiding van levende muziek en een kort optreden van Pieremachochel (nog niet zeker). Adres:  Gemeenschapshuis “Haaze Hoof”, Aerthysplein 3 te Ospel, Tijd: 20.00 uur, Toegang: 3,50 euro, muzikanten kunnen met het orkest meespelen en hebben gratis toegang, Info: 040-2262566

14 februari, Utrecht
Nederlands Danshuis Pieremachochel. De dansgroep de Pierewaaiers (nog niet zeker) uit Nijmegen zullen een optreden verzorgen en dansen aanleren uit hun repertoire, Info: zie 10 januari

14 maart, Utrecht
Nederlands Danshuis Pieremachochel. Maartje Ligthart zal dansen aanleren uit het repertoire van Jaap van Beelen (voormalig dansleider van RALDA) op muziek van de Vulpoepers, Info: zie 10 januari

21 maart, Ospel
Danshuis Nederlands Zuid. Een avond met Nederlandse volksdansen, onder leiding van ervaren dansleiding met begeleiding van levende muziek en een kort optreden van een gelegenheidsgroep ervaren dansers. Info: zie 17 januari

11 april, Utrecht
Geen Nederlands Danshuis Pieremachochel

9 mei, Utrecht
Nederlands Danshuis Pieremachochel. Dorotheť Wortelboer zal historische dansen aanleren, Info: zie 10 januari

13 juni, Utrecht
Nederlands Danshuis Pieremachochel. Louis Saes zal dansen aanleren uit het repertoire van Elly Olderaan, Info: zie 10 januari

Musea

gehele jaar, Handel
Noord-Brabantse poffers, mutsen en onderkleding. Adres: ’t Museumke,
Pastoor Castelijnstraat 37, Handel, tijd: iedere vrijdag en laatste zondag van de maand.
Info: 0492-322402, www.museumkehandel.nl

gehele jaar, Uden
Folkloremuseum met 80 Brabantse poffers uit 1860-1950. Adres: Museum de Muts,
Hurk 101, Uden, tijd: iedere 1e zondag van de maand van 13.00-17.00 uur en volgens afspraak. Info: 0413-260126

gehele jaar, Sint-Oedenrode
Brabantse mutsen en poffers, mutsversieringen en mutsenmakersgereedschap. Adres: Museum Sint-Paulusgasthuis, museum van Brabantse mutsen, Kerkstraat 20,
Sint-Oedenrode, tijd: di t/m za 13.00-16.00 uur en op afspraak. Info: 0413-474100

gehele jaar,  Enkhuizen
Zuiderzee museum, binnenmuseum: Van de hoed en de rand: hoofddrachten uit het Zuiderzeegebied. In het binnenmuseum wordt van 24 juli t/m 1 oktober extra aandacht besteed aan huwelijk en geboorte. In de kabinetstentoonstelling ‘Van de hoed en de rand’ tonen we hoofddeksels voor mannen, vrouwen en kinderen, die werden gedragen bij de streekdrachten in het Zuiderzeegebied. Info: www.zuiderzeemuseum.nl

gehele jaar, Noordhorn
Flodders en vlinders. Adres: Kostuummuseum De Gouden Leeuw, Langestraat 48, Noordhorn, tijd: wo t/m za 11.00-17.00 uur. Info: 0594-503804

Varia

Het jaar van de Tradities
Op zaterdag 1 november jl. is het jaar van de Tradities feestelijk geopend door Koningin Beatrix op Landgoed Zonnestraal. Het Nederlands Centrum voor Volkscultuur (NCV) heeft een aparte website geopend waarop ieder die dat wil, activiteiten kan aangeven die met tradities te maken hebben. De Nederlandse volksdans, muziek en kostuums zijn hier een onderdeel van. Neem een kijkje op deze website of vermeld zelf een activiteit die in dit thema past. Er is uitgebreide informatie beschikbaar: www.jaarvandetradities.nl, of stuur een briefje naar: NCV, Postbus 13113, 3507 LC Utrecht, tel. 030-2760244.
Algemene informatie NCV: www.volkscultuur.nl, e-mail: ncv@volkscultuur.nl

Onder de Groende Linde, CD-box en DVD
In de jaren 1957 tot 1993 presenteerde Ate Doornbosch het programma “Onder de groene linde”, waarin onbekende Nederlandse balladen ten gehore werden gebracht door amateurzangers. Deze collectie materiaal werd ondergebracht bij het Meertens Instituut en is nu uitgebracht op 9 CD’s met DVD en boek. Op elke CD zijn Nederlandse liederen ten gehore gebracht die verbonden zijn met een thema zoals bijvoorbeeld religie, dood en humor. Op 6 december jl. heeft Ate Doornbosch dit totale werk op feestelijke wijze in Utrecht in ontvangst genomen. Deze collectie is te koop bij de betere platenzaak of online te bestellen bij: www.bol.com of  www.rootsmailmusic.com

Verzoek aan donateurs en belangstellenden

De redactie is ervan overtuigd dat opsomming van activiteiten en tentoonstellingen completer kan. Het zou aardig zijn als vanuit ons bestand aan donateurs een actievere inbreng zou komen om het Forum te vullen. Bent u naar een gelegenheid geweest op het gebied van folklore? Maak er een verslag van en laat meer mensen ervan genieten. Weet u een activiteit of tentoonstelling die in het volgende nummer vermeld kan worden? Laat het de redactie weten. Weet u websites die het vermelden waard zijn? Neem de moeite de redactie te bellen, zodat we u allen op de hoogte kunnen brengen.